Libunga ya mosani
Kondima ete mbuma moko «esengeli kobima» mpo ebimi te uta mwa ntango.

Nsima ya motane zomi, likoki ya moindo ezali kaka 18/37. Lodi ebombaka lisolo te mpe ezali na nyongo te.
Libunga
Soki motanepariMotanePari ya moko pona moko na ba nimero 18 ya motane. Na Falansɛ: rouge.Tanga nyonso → ebimi mbala zomi, basani mingi bayokaka ete moindopariMoindoPari ya moko pona moko na ba nimero 18 ya moindo. Na Falansɛ: noir.Tanga nyonso → «esengeli kobima» mpe batyaka pari na yango. Basusu bayokaka ete motane ezali «ya mɔtɔ» mpe batyaka pari na yango. Bango nyonso bazali kokanisa banda na molɔngɔ oyo esili kosila kino na bobalusi oyo naino esalemi te. NdembobisaleliNdemboNdembo ya moke oyo babwakaka na nzela na ngambo oyo ekeseni na rotor. Ba ndembo ya sika ezali ivorine to Teflon, 18–21 mm.Tanga nyonso → eyebi te ba bobalusi zomi ya nsuka ezalaki nini; mabulubisaleliLibuluMoko ya bisika 37 oyo ezali na nimero na rotor. Babengaka yango mpe slot, cup.Tanga nyonso → ezali na bonene ndenge ezalaki ngonga moko liboso; likokimatematikiLikokiLikoki ya mbuma moko, banda 0 kino 1 to 0% kino 100%. Nimero moko: 1/37 = 2,70%.Tanga nyonso → ya moindo ezali 18/37 ndenge ezalaki ntango nyonso.
Mpo na nini eyokanaka lokola sɔlɔ
Na ntango molai, ba ndambo ya motane mpe ya moindo ekomaka penepene na 18/37 moko na moko. Mobeko ya ba nimero minenematematikiMobeko ya ba nimero mineneKati na kati ya mbuma oyo ekangami te ekomaka pene na motuya oyo ezelamaka ntango motango ya komeka ezali kokola.Tanga nyonso → endimisaka yango. Kasi bokomi pene esalemaka na kokitisa makasi, kasi te na kobongisa: nsima ya ba bobalusi 1.000 lisusu, motane zomi ya kobakisa ezali libunga moke ya kozongisa nimero na ndambo, kasi te mpo moindo ekangaki yango, kasi mpo ndakisa ekoli. Eloko moko te esalaka ete moindo ezala na likoki mingi, mpe mobeko ya ba nimero minene esɛngaka yango te.
Monte Carlo, 18 sanza ya mwambe 1913
Moindo ebimaki mbala 26 na molɔngɔ na mesa moko ya Casino de Monte-Carlo. Banda pene na moindo ya zomi na mitano, basani batyaki pari mingi na motane, kobakisa mbala mibale mpe lisusu mbala mibale, bobalusi nyonso «ya sikisiki koleka» oyo eleki. Kazino elongaki ba milio ya ba franc. Molɔngɔ yango ezalaki na likoki 1 na milio 137 banda moindo ya liboso, mpe likoki ete ekosalema mokolo moko esika moko na ba kazino ya mokili mobimba ezalaki pene na moko mpenza. Yango nde ntina ete libunga ya mosani ebengamaka mpe libunga ya Monte Carlo.
Likambo ya kokamwa te. Esalemaka mbala moko na 44.
Basani babandi komona yango. Motane «esengeli kobima».
Bato batondi na mesa. Ba mbongo ya pari na motane ebakisami mbala mibale nsima ya bobungisi nyonso.
Bomengo ebungi. Moindo nyonso ya sika esalaka ete motane eyokana ya sikisiki koleka.
Molɔngɔ esili. Kazino esili kolonga ba milio ya ba franc epai ya bato oyo batyaki pari mpo na kotelemela molɔngɔ oyo ekokaki te «koyeba» ete ezali molɔngɔ.
Lobɔkɔ ya mɔtɔ
Kotya pari na langi moko mpo ezali na molɔngɔ ezali libunga yango moko oyo ebalusami: bazelaka ete molɔngɔ ekoba na esika ya kosila. Bayebi ya makanisi ya bato babengaka yango lobɔkɔ ya mɔtɔlisapo ya lokutaLobɔkɔ ya mɔtɔKondima ete molɔngɔ ya bolongi, to ya mbuma moko, esalaka ete mosusu ezala na likoki mingi. Na lodi, ezali libunga ya mosani oyo ebalusami.Tanga nyonso →, na kolanda boyekoli moko ya 1985 ya Gilovich, Vallone mpe Tversky oyo balukaki milɔngɔ na kobwaka ndembo na basketball mpe bamonaki ata moko te oyo eleki libaku. Na 2018, Miller mpe Sanjurjo balakisaki ete tɛst yango moko epɛngwaki: na lisolo ya mokuse, ndambo ya kobima nsima kaka ya kobima moko ezalaka na kati na kati na nse ya ndambo mobimba ya mobwaki, yango wana mosani oyo azali na lobɔkɔ ya mɔtɔ ata moke te amonanaka mwa moke ya malili. Soki ebongisami, ba données yango moko emonisaka lobɔkɔ ya mɔtɔ ya moke. Moto akoki kozwa makasi; lodi ezali na makasi ya kozala na yango te. Basani mosusu bandimaka makanisi nyonso mibale mbala moko, ete molɔngɔ ekobaka kino ekoma «molai mingi» mpe na nsima esilaka. Na lodi ya sembo, ndenge nyonso ezali na motuya oyo ezelamakamatematikiMotuya oyo ezelamakaMbuma ya kati na kati na pari moko na ntango molai. −1/37 ya mbongo ya pari mpo na pari nyonso ya momesano ya Mpoto.Tanga nyonso → ndenge moko na kopona langi na kobwaka mbongo ya libende: −2,70% ya mbongo ya pari.
Na mesa ya sɔlɔ
Croson mpe Sundali (2005) batalaki ngonga 18 ya video ya bokɛngi ya mesa moko ya zerolodiZeroLibulu moko ya langi ya mai ya pondu oyo pari ya moko pona moko, ya etuluku to ya likonzi moko te ezipaka; ntina ya litomba ya kazino. Babengaka yango mpe zero moko, 0.Tanga nyonso → mibale na kazino monene moko ya Reno: basani 139 oyo batyaki ba pari 24.131. Na ba pari ya moko pona mokopariPari ya moko pona mokoMotane/moindo, impair/pair, ya likolo/ya nse. Ba nimero 18, efutaka 1:1.Tanga nyonso →, basani bakabwanaki pene na ndambo na ndambo kati na kolanda milɔngɔ ya mokuse mpe kotelemela yango. Nsima ya mbuma mitano ndenge moko na molɔngɔ, bapɛngwaki mpo na kotelemela molɔngɔ, mpe nsima ya motoba to koleka, 85% ya ba pari na bango ezalaki na ngambo mosusu. Basani yango moko bamonisaki lobɔkɔ ya mɔtɔ na ntina na bango moko: nsima ya bolongi na ba nimero, bazipaki na kati na kati ba nimero 13,6 na bobalusi oyo elandaki, liboso ya 9,2 nsima ya bobungisi. Lodi na bango emonisaki elembo moko te ya bopɛngwi, yango wana eloko moko te ya yango ebongolaki oyo moko na bango akokaki kozela.
Libanda ya kazino
Bopusi yango moko emonanaka esika mikano ya sɔlɔ ezwamaka. Clotfelter mpe Cook (1993) balandaki lisano ya ba nimero ya mokolo na mokolo ya Maryland: mbongo oyo etyamaki na nimero moko ekitaki makasi kaka ntango ebimaki mpe ezwaki ba sanza mpo na kozonga, atako tirage ezali na bokundoli te. Chen, Moskowitz mpe Shue (2016) bamonaki yango epai ya ba professionnel. Basambisi ya bato oyo balukaka ekimelo na Amerika bazalaki na likoki kino ba pwa 3,3 ya pourcentage koleka ya koboya likambo moko soki bandimaki oyo ya liboso. Basambisi ya baseball bazalaki na likoki ba pwa 1,5 moke ya kosambisa strike nsima ya kosambisa moko, mpe koleka mbala mibale bongo na ba bobwaki ya pene. Na komeka moko na esika ya mosala elongo na bakambi ya niongo oyo bafutamaka mbongo ndenge moko, kino 9% ya mikano ebalusamaki boye. Makambo eyaki na molɔngɔ ya libaku, yango wana mokano ya nsuka elobaki eloko te na ntina ya oyo elandi, ndenge kaka bobalusi ya nsuka elobaka eloko te na ntina ya oyo elandi.

Libunga ya mosani ya kobaluka
Moto ya filozofi Ian Hacking (1987) apesaki kombo na ndenge ya misato. Moto moko akɔti na shambre, amoni ba dé mibale ekwei na motoba mibale mpe akanisi ete basili kobwaka yango mbala mingi. Bobwaki nyonso ezali na likoki ndenge moko ya kozala motoba mibale, ezala oyo ya liboso ya mpokwa to oyo ya nkoto, yango wana komona yango elobaka eloko te na ntina ya ntango boni lisano ebandaki. Na rulɛti ezali mosani oyo akomi na tablo oyo emonisi motane mwambe mpe akanisi ete mesa esengeli kozala kobaluka uta ngonga mingi mpo na kobimisa yango. Libunga ya momesano etangaka makambo oyo eleki na bobalusi oyo elandi; oyo etangaka likambo ya mbala na mbala te na makambo oyo eleki oyo moto moko te amonaki.
Moyebi ya makanisi ya bato oyo andimaki yango
Libunga ezalaki na babateli oyo bayekola. Moyebi ya makanisi ya bato ya Alemani Karl Marbe atalaki ba buku minei ya mbotama ya 49.152 moko na moko, amonaki ete molɔngɔ oyo eleki bolai ya bana mibali to ya bana basi na molɔngɔ ezalaki 17, mpe akanisaki ete milɔngɔ milai emonanaka moke koleka oyo libaku endimaka, yango wana molɔngɔ esalaka ete mbuma mosusu ezala na likoki mingi. Libaku yango moko elobi ndenge mosusu: na ba mbotama 196.608, molɔngɔ ya 17 to koleka ebimaka pene na mbala minei na mitano. Marbe amonaki mpenza ndenge molɔngɔ ya libaku emonanaka. Epstein (2013) alobi lisusu lisolo yango; «Likoki ya molɔngɔ ya mbuma na rulɛti» epesaka ndenge ya rulɛti.

Esika libunga esalaka te
Soki lodi epɛngwaki na nzoto na yango, ba bobalusi oyo eleki elingaki kopesa sango, mpo elingaki kozala elembeteli na ntina ya mabulu na esika ya libaku. Yango ezali likambo ya Esika ya Bolukiluki, mpe esɛngaka ba nkoto ya ba bobalusi ya lodi moko oyo eyebani mpo na koloba eloko. Mpo na molɔngɔ ya motane zomi na lodi oyo eyebani te, ndimbola ya bopɛngwi ezali na likoki moke mingi koleka oyo ya libaku.
Mituna
Te. Etalelaka likambo nyonso oyo ezongelamaka mpe ekangami te: ba dé, mbongo ya libende, ba nimero ya loterie.
Ba ndambo ekokoma pene. Mbuma na yo ekozala kaka pene na −2,70% ya oyo otyaki.
Mobeko ya ba kati na kati ezali te. Ezali na mobeko ya ba nimero minene, mpe esalaka na kokitisa makasi.
Bisengo na matematiki
Meka yango yo moko liboso. Eyano moko na moko ebombami; fungola yango ntango omibongisi.
Nsima ya kobwaka mbala 10, mbongo ya ebende emonisi elongi mbala 7 mpe mokɔngɔ mbala 3. Nsima ya kobwaka mbala 1.000, emonisi elongi 517 mpe mokɔngɔ 483. Mokɔngɔ ekangaki elongi?
Lakisa eyano
Eyano Te. Bokeseni ekolaki banda 4 tii 34. Kaka bokokani nde epusanaki pene na ndambo na ndambo.
Bokokani ya elongi na mokɔngɔ ekitaki banda 7/3, pene na 2,33, tii 517/483, pene na 1,07. Yango nde mobeko ya ba nimero minenematematikiMobeko ya ba nimero mineneKati na kati ya mbuma oyo ekangami te ekomaka pene na motuya oyo ezelamaka ntango motango ya komeka ezali kokola.Tanga nyonso → ezali kosala.
Bokeseni kati na yango ekolaki, banda 4 tii 34. Na mbongo ya ebende ya sembo, bokeseni ya pene na 30 nsima ya kobwaka mbala 1.000 ezali likambo ya momesano: bokeseni ya momesano ekolaka pene na racine carrée ya motango ya kobwaka, nzokande bokokani ekitaka pene na 1.
Eloko moko te ezongisaki mokɔngɔ. Elongi oyo eleki na ebandeli ebebisamaki na kobwaka 990 oyo elandaki, kasi ebongisamaki te.
Bwaka mbongo ya ebende mbala minei mpe tala kaka kobwaka oyo eyei nsima ya elongi. Ndambo nini na yango ezali elongi? Salela yango mpo na moko na moko ya milɔngɔ 16 oyo ekoki mpe zwa kati na kati ya ba ndambo. Ezali 50%?
Lakisa eyano
Eyano Te. Ezali 17/42, pene na 40,5%. Soki otali bongo, mbongo ya ebende ya sembo emonani lokola ekomaka malili nsima ya elongi.
Koma milɔngɔ 16 (E = elongi, M = mokɔngɔ). Mibale na yango, MMMM mpe MMME, ezali na elongi te na kati ya kobwaka misato ya liboso, yango wana eloko te elandaka elongi; etikali 14.
Na moko na moko, zwa kobwaka oyo elandi elongi mpe luka ndambo oyo ezali elongi. EEEE epesaka 3 na 3. EEEM epesaka 2 na 3. EMEM epesaka 0 na 2. Soki oleki na nyonso 14: milɔngɔ motoba epesaka 0, minei epesaka 1/2, moko epesaka 2/3 mpe misato epesaka 1 (EEEE, MEEE mpe MMEE).
Sangisa ba ndambo: 4 × 1/2 + 2/3 + 3 = 17/3. Kabola na 14: 17/42 ≈ 40,5%.
Kobwaka moko te ezali na ngambo ya mokɔngɔ; moko na moko ezali 50–50. Bopɛngwi euti na kozwa kati na kati molɔngɔ na molɔngɔ: molɔngɔ oyo etondi na elongi ezali na kobwaka mingi ya kotala kasi etangamaka mbala moko, ndenge moko na molɔngɔ oyo ezali na moko kaka. Miller mpe Sanjurjo (2018) bamonisaki ete boyekoli ya 1985 ya hot hand bamekaki basani na yango ya basket na ndenge oyo, yango wana basani oyo bamonanaki te koleka libaku na milɔngɔ ya mbuma bazalaki na sɔlɔ mwa koleka.
Mwa kosɛka

Kokitisa makasi, kasi te kobongisa. Lodi ezali na nyongo te.
Maziba
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.
- Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed.
- Croson, R. & Sundali, J. “The gambler’s fallacy and the hot hand: empirical data from casinos.”
- Chen, D. L., Moskowitz, T. J. & Shue, K. “Decision making under the gambler’s fallacy: evidence from asylum judges, loan officers, and baseball umpires.”
- Clotfelter, C. T. & Cook, P. J. “The ‘gambler’s fallacy’ in lottery play.”
- Gilovich, T., Vallone, R. & Tversky, A. “The hot hand in basketball: on the misperception of random sequences.”
- Miller, J. B. & Sanjurjo, A. “Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers.”
- Hacking, I. “The inverse gambler’s fallacy: the argument from design. The anthropic principle applied to Wheeler universes.”