Lisolo ya kala & bonkɔkɔ · Lisolo ya kala · Moto · 7 min

Blaise Pascal: lisapo ya lodi ya rulɛti

Moyebi ya matematiki oyo mingi bapesaka ye lokumu ya lodi, nzokande azalaki koluka kosala eloko mosusu.

Eyano ya mokuse

Pascal (1623–1662) amekaki bisaleli ya bobalusi oyo esilaka te na mibu ya 1650. Lodi oyo ebalukaka pene na kotutana te oyo bapesaka ye ekoki kozala nkɔkɔ ya rotor ya rulɛti; kasi likambo yango euti na masolo ya bakoko, ekomami na mikanda te.

abotamaki
1623, Clermont
mosala na likoki
1654, elongo na Fermat
akufaki
1662, Paris
lodi
lisolo ya bakoko

Moyebi ya matematiki

Blaise Pascal asalaki masini ya kotanga mitango na mibu zomi na libwa, amonisaki makambo na jeometri ya projection ntango azalaki naino elenge, asalaki mosala ya moboko na ntina ya kofina mpe ya esika mpamba, mpe na 1654, na mikanda elongo na Pierre de Fermat, abongisaki «mokakatano ya ba points»: ndenge nini kokabola na bosembo mbongo ya lisano ya libaku oyo etɛlɛmi liboso ya kosila. Eyano na bango, kokabola na kolanda likokimatematikiLikokiLikoki ya mbuma moko, banda 0 kino 1 to 0% kino 100%. Nimero moko: 1/37 = 2,70%.Tanga nyonso → ya mosani moko na moko ya kolonga soki lisano ekobaki, ezali ebandeli ya motuya oyo ezelamakamatematikiMotuya oyo ezelamakaMbuma ya kati na kati na pari moko na ntango molai. −1/37 ya mbongo ya pari mpo na pari nyonso ya momesano ya Mpoto.Tanga nyonso →. Mitango nyonso ya EV na site oyo euti na mikanda wana.

Lisano oyo etɛlɛmi liboso ya kosila etiki mbongo ya kokabola: mokakatano oyo Pascal na Fermat babongisaki.

Blaise Pascal asalaki sɔlɔ masini ya rulɛti?

Na katikati ya mibu ya 1650, Pascal asalaki na masini ya bobalusi oyo esilaka te, mpe balobaka ete asalaki lodi moko oyo ebongisami malamu oyo ebalukaki ntango molai na kotutana moke. Lisolo ete lodi yango ekomaki rotorbisaleliRotorNdambo ya lodi oyo ebalukaka mpe ememaka mabulu.Tanga nyonso → ya rulɛti ezongelamaka na mikanda mingi ya lisolo ya kala, kasi ekomami na mokanda moko te ya ebandeli. Ekoki kozala ete bato oyo bakambaki masano na bingumba ya mai na ekeke ya 18 basalelaki nkombo yango mpo na kotɛka. Kasi Esika ya Bolukiluki ekondima yango te na bilembeteli oyo ezali.

maloba oyo balobibilembeteli
Pascal asalaki lodi oyo ebalukaka na kotutana mokemasolo ya ntango na ye na ntina ya komekameka na ye ya bobalusi oyo esilaka te; ekoki kozala sɔlɔ
lodi yango ekomaki rotor ya rulɛtimokanda ya ebandeli ezali te; emonanaka na masolo ya kala ya ekeke ya 19
Pascal abandisaki etando ya ba parite; etando euti na biribi mpe hoca
Pascal atyaki moboko ya matematiki oyo rulɛti etongami likolo na yangoɛɛ; mikanda ya 1654 na ntina ya motuya oyo ezelamaka

Likoki, na maloba na ye mpe na maloba na biso

Mikanda ya 1654 elobeli rulɛti te, mpo ezalaki naino te. Etuni boye: basani mibale basengeli na ba points misato mpo na kolonga mbongo; batɛlɛmi na 2–1; ndenge nini kokabola mbongo yango? Eyano ya Pascal esaleli oyo lelo tobengaka motuya oyo ezelamaka na kondima mpe likanisi oyo ezongelaka na nzete ya ndenge nyonso lisano ekokaki kokoba. Huygens atangaki mikanda yango mpe na 1657 abimisaki buku ya liboso ya koteya motuya oyo ezelamaka. Liloba «expectation» ezali ya ye.

Banda mokakatano ya ba points tii na litomba ya kazino
1654

Pascal na Fermat babongisi mokakatano ya ba points: motuya oyo ezelamaka lokola ntalo ya sembo ya esika ya mosani.

1657

Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: mokanda ya liboso oyo ebimisamaki na ntina ya motuya oyo ezelamaka.

1713

Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: mobeko ya ba nimero minene.

1796

Rulɛti elimbolami na Paris. Lifuti nyonso ezali 36/n − 1: EV = −1/37 (to −2/38).

1900

Komeka ya chi-carré ya Pearson, emonisami na ba bobalusi ya rulɛti.

lelo

Makambo nyonso oyo ezali likolo, na site oyo, na navigatɛrɛ.

Pari ya Pascal

Likanisi ya Pascal oyo eyebani mingi na ntina ya pari elobeli rulɛti te kasi Nzambe: «pari» na Pensées oyo emonisi kondima lokola pari oyo lifuti na yango ezali na suka te. Ezali likanisi ya motuya oyo ezelamaka, mpe ezali mbala ya liboso moto asaleli mayele ya kozwa mikano mpo na kolobela likambo moko. Basani ya rulɛti oyo babengaka Pascal mpo na lodi babengi Pascal ya mabe; oyo azali na ntina ezali ye oyo amonisaki ndenge ya kotya ntalo na lisano ya libaku.

Likambo ya kokamwa

Ata soki Pascal asalaki lodi ya liboso ya rulɛti to te, lisano yango emonisi malamu mosala na ye ya sɔlɔ: esaleli oyo euti na moto oyo amonisaki ete okoki kozwa eloko mpamba te (bobalusi oyo esilaka te ekoki kosalema te; motuya oyo ezelamaka ebatelamaka), mpe basalelaka yango mpo na komonisa likambo yango moko na basani milio mingi na mobu.

Mituna

Pascal asakanaki masano ya mbongo?

Azalaki kotambola na kati ya basani ya mbongo na Paris na ebandeli ya mibu ya 1650; ndenge wana nde mokakatano ya ba points ekomaki epai na ye na nzela ya Chevalier de Méré. Mokanda moko te emonisi ete asakanaki mpo na mbongo na motema mobimba.

Mpo na nini masolo mingi ya rulɛti elobelaka lodi ya rulɛti ya Blaise Pascal?

Mpo ezali lisolo ya kitoko mpe mpo bato oyo bazalaki kosakola ba kazino na ekeke ya 19 balingaki yango. Zongela yango, kasi na ndimbola na nse ya lokasa.

Mwa kosɛka

Amonisaki ete okoki kozwa eloko mpamba te. Na nsima moto atongaki kazino likolo na yango.

Amonisaki ete okoki kozwa eloko mpamba te. Na nsima moto atongaki kazino likolo na yango.

Maziba

  1. Pascal, B. & Fermat, P. Mikanda na ntina ya mokakatano ya ba points. 1654. Na Œuvres complètes.
  2. Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae. 1657. Buku ya liboso oyo ebimisamaki na ntina ya motuya oyo ezelamaka.
  3. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
etalelami 2026-09-28modɛlɛ: ya Mpoto, zero mokondenge ya mosala ↗maziba ↗